Anakart Tamiri ve Kısa Devre Onarımında Kart Değil Arızalı Parça Değişir
Laptop, Telefon ve Ekran Kartında Kart Seviyesinde Anakart Tamiri
"Anakart değişecek" cevabı çoğu zaman cihazın yarısı kadar, bazen yeni bir cihaz kadar bir fiyatla gelir. Oysa açılmayan bir laptopun ya da telefonun kartında arıza genellikle tek bir noktadadır. Kısa devre yapmış bir kondansatör, yanmış bir MOSFET ya da çalışmayı bırakmış bir güç entegresi bunun en tipik örnekleridir. Kartın geri kalanı sağlamdır.
Kart seviyesinde anakart tamiri tam olarak bunu yapar. Arızalı parçayı ölçerek bulur ve yalnızca onu değiştirir. Laptop, MacBook, masaüstü bilgisayar, telefon, tablet ve ekran kartlarında aynı yöntemle çalışıyoruz. Arıza tespiti ücretsizdir ve hangi parçanın neden değişeceğini görmeden onay vermeniz gerekmez.
Anakart Tamiri Değişimden Nasıl Ayrılır?
Anakart değişimi, tek bir parçası arızalı olan kartın tamamını yenisiyle değiştirmektir. Chip seviyesinde anakart tamiri ise arızalı MOSFET'i, entegreyi ya da kopmuş bağlantı yolunu bulup yalnızca onu onarır. Aradaki fark hem maliyette hem veride kendini gösterir.
Anakart değişiminin maliyeti çoğu zaman cihazın değerine yaklaşır. Kart seviyesinde onarım ise arızalı bölgeye göre fiyatlanır ve genellikle çok daha düşük kalır. Telefonlarda ve lehimli depolamalı laptoplarda değişim verileri de beraberinde götürür, onarımda ise kart aynı kaldığı için veriler yerinde kalır. Parça bekleme süresi de farklıdır. Eski ve az bulunan modellerde yeni kartın gelmesi haftalar sürebilir, onarımda kullanılan standart SMD parçalar ise çoğunlukla hızlı bulunur.
Değişim ancak işlemci çipi arızalıysa, kart katmanları yanmışsa ya da çok geniş bir korozyon varsa uygun olur. Arıza tek bir hatta ya da bölgedeyse onarım doğru seçimdir. Kart seviyesi anakart tamiri her kartta mümkün olmayabilir. Kartın onarılamayacak durumda olduğunu ölçüm sonucuyla birlikte açıkça söylüyoruz.
Laptop, MacBook ve Telefon Kartlarında Aynı Yöntem
Laptop anakart tamiri ile telefon anakart tamiri aynı ölçüm mantığıyla ilerler, fark kartın boyutunda ve komponentlerin küçüklüğündedir. Laptop kartlarında en sık açılmama, şarj olmama ve görüntü yok şikâyetleriyle karşılaşıyoruz. MacBook'larda Logic Board üzerindeki USB-C denetleyicisi ve güç hatları, telefonlarda PMIC, UFS ya da eMMC hafıza ve şarj hattı öne çıkar. Ekran kartlarında ise GPU besleme hattı ve VRAM yongaları ölçülür.
Kartta en çok incelediğimiz bölgeler güç ve şarj devreleri, işlemci ve GPU besleme hatları, RAM ve VRAM ile PCIe hatlarıdır. SSD, NVMe ve HDD bağlantıları, telefonlarda UFS ve eMMC depolama ile güç yönetim entegresi, MacBook'larda da USB-C denetleyicisi bu listeye girer.
Kısa Devre Nasıl Bulunur?
Bir anakartta yüzlerce, telefonlarda binlerce minik yüzey montaj (SMD) parça bulunur. Bu yüzden anakart kısa devre onarımı ve SMD komponent onarımı tahmin değil, sıralı ölçüm işidir.
1. Direnç ve diyot ölçümüyle her besleme hattının toprağa göre değeri ölçülür. Normalin çok altında kalan hat, kısa devrenin bulunduğu hattır.
2. Ayarlı güç kaynağıyla akım takibi yapılır. Cihaz, akımı ekranda izlenebilen bir güç kaynağıyla beslenir ve açılışta çekilen akım, arızanın hangi aşamada olduğunu gösterir.
3. Enjeksiyon ve termal kamera aşamasında kısa devre hattına kontrollü, düşük bir voltaj verilir. Arızalı parça ısınır ve termal kamerada parlayan nokta olarak görünür. Parça kalkan altında kaldığı için termal kamerada görünmediğinde, karta sürülen izopropil alkolün ilk buharlaştığı ya da reçine (rosin) dumanıyla kaplanan yüzeyde kaplamanın ilk eridiği nokta da aynı ipucunu verir.
4. Bulunan parça ve çevresi mikroskop altında doğrulama için yanık, çatlak ya da korozyon açısından incelenir.
5. Son aşama değişim ve ölçümdür. SMD komponent değişimi yapılır, hat yeniden ölçülür, cihaz açılır ve yük altında test edilir.
En Sık Değiştirdiğimiz Parçalar
Seramik kondansatör kartta besleme hattını filtreler. Arızalandığında hat kısa devreye gider ve cihaz hiç açılmaz, çözüm çoğu zaman tek kondansatör değişimidir. MOSFET gücü açıp kapatan bir anahtar gibi çalışır. Yandığında çevresini ısıtır ve cihaz açılmaz, bu yüzden MOSFET değişiminin yanında çevre kontrolü de yapılır. Güç fazının çıkışını düzleyen bobin çatlar ya da yanarsa faz çalışmaz ve bobin değişimi gerekir.
Güç entegresi (PWM ve PMIC) besleme hatlarını üretir ve sıralar. Arızalandığında hat oluşmaz ya da yanlış voltaj verir ve güç entegresi değişimi yapılır. Sigorta ve giriş koruma elemanları kartı yanlış adaptöre ve aşırı akıma karşı korur. Bunlar gittiğinde şarj ışığı yanmaz ve koruma elemanıyla birlikte sonrasındaki hat da onarılır. Ekran, klavye, batarya ve port bağlantısını sağlayan konnektörde pin kırılır ya da temas kesilir. Bu durumda konnektör değişimi ve mikro lehimleme yapılır.
Yanan bir MOSFET'i değiştirmek tek başına yeterli değildir. MOSFET'i yakan sebep çoğu zaman onu süren entegrede ya da hattaki başka bir kısa devrededir. Değişimden sonra hattı ve sürücü entegreyi de bu nedenle ölçüyoruz, aksi hâlde yeni parça da yanar.
Adaptörden Karta İlk Kapı Olan Giriş Devresi
Laptoplarda adaptörden gelen güç önce giriş devresinden geçer. Bu devrede koruma elemanları, giriş MOSFET'leri ve adaptörü tanıyan algılama hattı bulunur. Yanlış voltajlı bir adaptör, gevşek soketteki kıvılcım ya da sıvı teması en çok bu bölgeyi vurur. Şarj ışığı hiç yanmıyorsa ya da cihaz yalnızca bataryayla açılıyorsa giriş devresi tamiri ilk bakılacak iştir.
Bu bölge markadan markaya farklıdır. Lenovo Legion'da yüksek akım taşıyan slim tip giriş katı, Dell'de adaptör kimlik hattı, HP'de adaptörün ortasındaki kimlik pini, Acer Nitro'da ise kablolu DC soketin arkasındaki koruma elemanları öne çıkar. Soketin ve şarj entegresinin kendisiyle ilgili arızalar şarj entegresi tamiri sayfamızda ayrıca ele alınıyor.
Telefon ve Tablet Kartlarında
Telefon kartlarında kısa devre birkaç tanıdık belirtiyle gelir. Telefon şarja takınca ısınıyor ama açılmıyorsa güç hattında kısa devre vardır ve suçlu çoğunlukla bir kondansatördür. Logoda kalıp yeniden başlıyorsa güç entegresinin ürettiği hatlardan biri eksik ya da kararsızdır. Ekran karanlık ama ses geliyorsa ekran arka ışık devresine ya da ekran konnektörüne bakılır. Düşmeden sonra açılmayan telefonda kırılan bir komponent ya da kopan bir yol aranır, iki katlı kartlarda katlar arası bağlantı da kontrol edilir.
Telefonda parçalar birkaç milimetrekarelik alana sığdığı için tüm işlemler mikroskop altında yapılır. Güç entegresi (PMIC) değişimi ve katlar arası onarım gibi çip seviyesindeki işler BGA reballing sayfamızda anlatılıyor. iPhone'lara özgü ayrıntılar için iPhone tamiri, Android modeller için telefon tamiri sayfamıza bakabilirsiniz.
Kart Türüne Göre Başlangıç Ücretleri
Giriş seviyesi laptop anakartında onarım 2.000 TL'den, katman sayısı ve komponent yoğunluğu daha fazla olan iş serisi ve ince premium laptop anakartında 3.000 TL'den başlar. Oyun laptopu güç fazı onarımı 3.500 TL'den başlar. Giriş devresi ve şarj entegresi onarımı 3.000 TL ile 8.000 TL arasında tutar, üst segment oyun laptoplarında giriş devresi için bu aralık 4.000 TL ile 9.500 TL'dir. Laptop ve masaüstü kartlarında onarım 3-7 iş günü sürer, masaüstü anakartın ücretini ise tespitten sonra bildiriyoruz.
Telefon ve tablet kartında kısa devre onarımı Android'de 1.800 TL'den, iPhone'da 3.000 TL'den başlar. Kesin ücret ve süre modele göre tespitten sonra yazılı olarak bildirilir.
Kesin fiyat, arızalı bölge ölçüldükten sonra onayınıza sunulur. Masaüstü anakartlar için bilgisayar tamiri sayfamıza da göz atabilirsiniz. Değişen parçalar ve onarımın garanti kapsamı teslim belgesinde tek tek belirtilir.