Toshiba Laptop Tamiri, Eski Cihazı Çalıştırmak ya da Verisini Kurtarmak
Satellite'tan Yeni Nesil Dynabook'a Toshiba Laptop Tamiri
Toshiba laptop tamirine gelen cihazların çoğu 10-20 yaşında Satellite (L, C, P, S, U serileri), Satellite Pro, Qosmio ve Kirabook'lar. Bir kısmı da Dynabook adıyla satılan yeni nesil Tecra ve Portégé'ler. Eski cihazlarda Toshiba laptop anakart tamirinin asıl sorusu, arızanın ne olduğu kadar onarımın cihazın yaşına değip değmeyeceğidir. Yeni nesilde ise sorunlar çoğunlukla USB-C güç hattında toplanır. Arıza tespiti ücretsizdir ve sonucunda onarımı, veri kurtarmayı ya da yükseltmeyi seçmek size kalır.
Onarım mı, Veri Kurtarma mı, Yükseltme mi?
Toshiba laptop tamiri için gelen her cihazda, tespitten sonra size bir yol öneriyoruz. Kararı cihazın yaşına ve kullanım amacınıza göre birlikte veriyoruz.
Şarj soketi gevşek ama cihaz sağlamsa soket lehimlerini yeniliyor ya da soketi değiştiriyoruz. Cihaz açılmıyor ve arıza bir kondansatörde veya güç hattındaysa SMD komponent değişimiyle anakart onarımı yapılır. Görüntü yoksa ve grafik çipinin lehimleri zayıflamışsa BGA reballing veya çip değişimi gerekir. Her açılışta tarih ve saat sıfırlanıyorsa CMOS pili değişimi yeterlidir.
Onarım cihazın değerini aşıyorsa önerimiz değişir. Diski çıkarıp verileri kurtarmak böyle cihazlarda çoğu zaman en mantıklı yoldur. Cihaz çalışıyor ama çok yavaşsa HDD yerine SSD takmak ve RAM yükseltmesi yapmak onu yeniden kullanılabilir kılar.
Ücretler de aynı sırayla artar. Gevşek şarj soketinde lehim yenileme ya da soket değişimi 1.200 TL ile 2.500 TL arasında tutar. Kondansatör veya güç hattı arızasında kart onarımı 2.000 TL'den, grafik çipinde reballing ya da çip değişimi 4.500 TL'den başlar. Tarih ve saati sıfırlayan CMOS pilinin değişimi 600 TL ile 1.200 TL arasındadır. Veri kurtarmanın ücretini tespitten sonra bildiriyoruz, SSD ve RAM yükseltmesinde ise ücreti seçilen parçanın fiyatı belirler.
Bu aralıklar genel bir fikir verir. Kesin fiyatı ve onarımın cihazın yaşına göre mantıklı olup olmadığını tespitten sonra söyleriz. Onarım ekonomik değilse bunu açıkça belirtiriz ve cihazı zorlamak yerine içindeki fotoğraf ve belgeleri kurtarmanızı öneririz.
Yaşlanan Bir Anakartın Dört Zayıf Noktası
Çatlayan soket lehimleri
Satellite L, C ve P serisinin bazı eski modellerinde DC şarj soketi doğrudan anakarta lehimlidir, bazılarında ise anakarta kabloyla bağlanır. Adaptör kablosu yıllarca aynı açıdan zorlandığında lehimler çatlar. Şarjın yalnızca kablo belli bir açıdayken gelmesi, cihazın şarjdayken aniden kapanması ya da hiç şarj almaması tipik belirtilerdir. Şarj ışığı yanmıyor ve cihaz hiç tepki vermiyorsa da ilk baktığımız yer bu lehimler, ardından giriş devresi ve bekleme beslemeleridir. Lehimleri mikroskopla tek tek kontrol ediyoruz. Çatlak olanlar mikro lehimleme ile yenilenir, soketin kendisi hasarlıysa değiştirilir. Bu şekilde uzun süre kullanılan cihazlarda oluşan kıvılcım giriş devresine de zarar verebilir, bu yüzden erken müdahale önemlidir. Adaptör kablosunu soket bölgesinde bükmemek, lehim çatlaklarının oluşmasını geciktirir.
Kapasitesini kaybeden kondansatörler
Uzun yıllar ısınıp soğuyan bir anakartta bazı kondansatörler kapasitesini kaybeder, şişer ya da kısa devre yapar. Sonuç, açılıp hemen kapanan, rastgele yeniden başlayan veya hiç tepki vermeyen bir cihazdır. Şişmiş veya kaçak yapan kondansatörler gözle ve ölçümle kontrol edilir. Besleme hatlarını tek tek ölçüp sorumlu komponenti termal kamerayla buluyor ve yeni bir SMD komponentle değiştiriyoruz.
Biten CMOS pili
Anakart üzerindeki küçük düğme pil bittiğinde tarih ve saat her açılışta sıfırlanır, BIOS uyarıları çıkar. Bazı modellerde cihaz hiç açılmaz. Pil değişimi aynı gün yapılır.
Isı döngüsüyle yorulan grafik çipi
Harici ekran kartlı eski Qosmio ve bazı Satellite modellerinde, yıllar süren ısınma döngüleri grafik çipi ile anakart arasındaki lehim toplarını zayıflatır. Ekranda çizgiler, renk bozulmaları ya da hiç görüntü gelmemesi bu kaynaklı olabilir. Harici monitörde de çizgi görünüyorsa sorun grafik çipinde ya da VRAM'dedir. Lehim toplarından kaynaklanan temassızlıkta BGA reballing ile lehim bağlantıları yenilenir. O dönemin bazı GPU'larında olduğu gibi kusur çipin içindeyse reballing geçici kalır ve çip değişimi gerekir.
Yeni Nesilde Tecra, Portégé ve USB-C Güç Hattı
Toshiba'nın laptop birimi 2018'de Sharp'a devredildi, şirket 2019'da Dynabook adını aldı. Tecra, Portégé ve Satellite Pro gibi seriler bu adla sürüyor. Aynı mühendislik geleneğinden gelseler de yeni nesil cihazların arıza profili tamamen farklı.
Kurumsal kullanım için tasarlanan bu modeller USB-C üzerinden şarj olur. Sık takılıp çıkarılan portta pin aşınması, Power Delivery (PD) denetleyicisinin arızalanması ve dock kaynaklı güç sorunları öne çıkar. Port değişimi 1.500 TL ile 3.500 TL arasındadır. PD denetleyicisi arızalandığında ise entegre değişimi gerekir.
Belirtiden Çözüme
Şarj ancak kablo belli açıdayken geliyorsa neredeyse her zaman çatlak bir soket lehimi vardır. Lehim yenileme ya da soket değişimi 1-2 iş gününde biter. Açılıp birkaç saniye sonra kapanan cihazda yorgun bir kondansatör ya da güç hattı arızası aranır ve SMD komponent değişimi 3-7 iş günü sürer. Tarih ve saat sürekli sıfırlanıyorsa biten CMOS pilini aynı gün değiştiriyoruz.
Ekrandaki çizgiler harici monitörde de görünüyorsa grafik çipinin lehimleri zayıflamıştır ve BGA reballing 3-7 iş günü alır. Çizgiler yalnızca laptop ekranındaysa panel ya da ekran kablosu arızalıdır ve kablo veya panel değiştirilir. Ekran kasası menteşeden ayrılıyorsa yıllar içinde kırılganlaşan plastik vida yuvaları güçlendirilir, bu işin ücreti 2.500 TL ile 4.500 TL arasındadır.
Cihaz kendiliğinden kapanıyor ve fan sesi yükseliyorsa sorun genellikle fan ile hava kanallarında biriken toz ve kuruyan termal macundur, fan temizliği ve termal bakım yeterli olur. Batarya takılıyken açılmayan ama çıkarınca açılan bir cihazda bozulmuş eski batarya test edilip değiştirilir. Dynabook USB-C ile şarj olmuyorsa port aşınmasına ya da PD denetleyicisine bakılır ve port ya da entegre değişimi yapılır.
Onarım sonrası cihaz şarj ve uzun süreli kararlılık testinden geçirilir. Onarımlarımız garantili teknik servis olarak kayıt altına alınıp teslim edilir. Garantinin kapsamı ve süresi teslim belgesinde yazılıdır.
Çekmecedeki Cihazın Fotoğrafları
Eski laptoplar çoğu zaman bir aile büyüğünden kalmış cihazdaki fotoğraflara ulaşmak için getirilir. Annenin, babanın ya da büyükannenin evde kalmış cihazı açılmasa bile disk çıkarılarak veriler kurtarılabilir. Disk arızalıysa veri kurtarma ayrı olarak değerlendirilir.
Cihazı yeniden kullanmak istiyorsanız, onarımla birlikte HDD yerine SSD takmak ve RAM'i yükseltmek eski bir Satellite'ı günlük işler için belirgin şekilde hızlandırır. SSD ayrıca darbelere karşı veri güvenliğini artırır. Önemli verileri düzenli olarak yedeklemek, eski bir cihazda en önemli önlemdir.
Eski bir cihaza sıvı döküldüyse, yıpranmış lehimler nedeniyle sıvı teması sonrası korozyon daha hızlı ilerler. Çıkarılabilir bataryası olan modellerde bataryayı hemen çıkarın. Korozyon temizliği ve kart onarımı 2.500 TL'den başlar.
Getirmeden Önce Yapabileceğiniz Üç Şey
• Adaptörü kontrol edin. Yıllar içinde adaptör kabloları da yıpranır ve arızanın kaynağı bazen adaptörün kendisidir.
• Çıkarılabilir batarya varsa bataryayı çıkarıp cihazı yalnızca adaptörle açmayı deneyin. Bozulmuş eski bir batarya cihazın açılmasını engelleyebilir.
• Alt etiketteki model numarasını (ör. Satellite L50-B) ve seri numarasını not alın. Önceliğiniz veriyse bunu teslimde ya da kargoyla gönderiyorsanız pakete koyacağınız bir notta belirtin, onarımdan önce gerekli önlemleri alalım.