Sıvı Teması Tamiri ile Suya Düşen Telefon ve Çay Dökülen Laptop İçin İlk Saatler
Korozyon Başlamadan Önce Sıvı Teması Tamiri
Sıvı temasında en değerli şey zamandır. Kart ıslakken ve üzerinde elektrik varken korozyon dakikalar içinde başlar. Cihaz o an çalışıyor olsa bile, oksitlenme günler içinde yolları koparıp yeni kısa devrelere yol açabilir. Aşağıdaki ilk adımlar, sıvı teması tamirinin başarısını çoğu zaman bizim yapacağımız her şeyden daha fazla etkiler.
İlk 10 Dakikada Yapılacaklar
• Cihazı hemen kapatın. Çalışıp çalışmadığını görmek için tekrar tekrar açmayı denemeyin.
• Şarjdan çıkarın. Laptopta adaptörü çekin, batarya çıkarılabiliyorsa onu da çıkarın.
• Laptopu ekranı açık, klavyesi aşağı bakacak şekilde ters bir V gibi bırakın ki sıvı karta değil dışarıya aksın.
• Telefonun SIM tepsisini çıkarın, girişlerdeki suyu hafifçe sallayarak boşaltın.
• Saç kurutma makinesi, kalorifer ya da güneş kullanmayın. Isı korozyonu hızlandırır ve bataryaya zarar verebilir, sıcak hava akımı da sıvıyı kartın daha derinlerine iter.
• Pirince gömmeyin. Pirinç kartın altındaki nemi çekmez, tozu ve nişastası girişlere dolar. Apple da ıslanan iPhone'ları pirince koymamayı öneriyor.
• Cihazı mümkün olan en kısa sürede, ideal olarak aynı gün getirin.
Sıvı Kartta Ne Yapar?
Kart üzerindeki sıvı, elektrik varken iki nokta arasında akım taşır. Bu akım metali çözer ve korozyon başlar. Sıvı kurusa bile geride kalan tuz, şeker ve mineraller nemi çekmeye ve korozyonu ilerletmeye devam eder.
İlk saatlerde ıslak hatlarda kısa devre olur ve elektrokimyasal aşınma başlar. Bu aşamada cihaz kapanır ya da garip davranır. 1-3 gün içinde minik komponentlerin uçları ve konnektör pinleri oksitlenir. Şarj, ses, kamera ya da dokunmatik tek tek bozulmaya başlar. 1 hafta ve sonrasında ince yollar kopar, oksit komponentlerin altına yayılır. Artık cihaz hiç açılmaz, onarım da zorlaşır ve pahalanır.
Sıvının türü de hasarın hızını belirler. Musluk suyu içindeki mineraller nedeniyle korozyon yapar, ama hızlı müdahalede en iyi sonucu veren türdür. Deniz suyundaki tuz en hızlı ilerleyen ve en geniş alana yayılan korozyonu yapar. Çay ve kahvede sıcaklık, şeker ve asit birlikte etki eder ve klavye altında yapışkan bir tabaka kalır. Gazlı ve enerji içeceklerindeki asit ve yoğun şeker, korozyonu en hızlı ilerleten içecekler arasına girer. Havuz suyundaki klor ise pinleri ve konnektörleri aşındırır.
Atölyede Ultrasonik Banyo ve Mikroskopla Temizlik
1. Cihaz sökülür ve batarya bağlantısı ilk iş olarak ayrılır.
2. Kart ve bağlantılar mikroskop altında incelenir, korozyonun yayıldığı bölgeler işaretlenir.
3. Ultrasonik anakart temizleme için kart, özel temizleme solüsyonu içinde ultrasonik banyoya alınır. Titreşim, komponentlerin altındaki kalıntıyı da çözer. Ardından izopropil alkolle durulanır ve kurutulur.
4. Mikrofon ve hoparlör gibi titreşime duyarlı parçalar ultrasonik banyoya girmez, sökülerek ayrı temizlenir. Karta lehimli MEMS mikrofon, kristal ve basınç sensörü gibi parçalar ise banyodan önce korunur ya da o bölge elle temizlenir.
5. Korozyonun yediği komponentler değiştirilir, kopan yollar ince telle (jumper) yeniden bağlanır.
6. Besleme hatları ölçülür, cihaz açılır ve şarj, ses, kamera, dokunmatik, klavye ve kablosuz bağlantılar tek tek test edilir.
Temizlikten sonra ortaya çıkan kısa devrelerde anakart kısa devre onarımı aynı süreçte yapılır.
Laptopa Sıvı Döküldüyse
Laptopa çay döküldü, kahve devrildi ya da su sıçradı fark etmez, laptoplarda sıvı neredeyse her zaman klavyeden girer. Membran klavyelerin içindeki iletken yollar sıvıdan sonra çoğu zaman kurtarılamaz ve klavye değişir. Asıl önemli olan, sıvının klavyenin altından anakarta ulaşıp ulaşmadığıdır. İnce kasalarda bu birkaç saniye sürer.
Markaya göre farklar da vardır. ThinkPad klavyelerindeki tahliye kanalları küçük dökülmeleri dışarı yönlendirir, ama büyük dökülmelerde işe yaramaz. Casper Nirvana C550 gibi 19,8 mm'lik kasalarda klavye ile kart arasında neredeyse boşluk yoktur. Dell Latitude'larda masa başında dökülen kahve, sık karşılaştığımız sıvı arızalarından biridir. Laptopa sıvı döküldüğünde onarımın son adımı, cihazı klavye, touchpad ve tüm portlarıyla birlikte test etmektir.
Telefon ya da Tablet Suya Düştüyse
Suya düşen telefon tamirinde laptoptakinden daha hızlı hareket etmek gerekir, çünkü telefon kartında her şey daha yakındır ve batarya her zaman bağlıdır. Suya dayanıklılık (IP67, IP68) laboratuvar koşullarında ve tatlı suyla ölçülür. Contalar zamanla yaşlanır, ekran ya da batarya değişiminden sonra eski sızdırmazlık geri gelmeyebilir. Bu yüzden "suya dayanıklı" bir telefon da sıvıdan hasar görebilir.
Sıvıdan sonra telefonlarda en sık şarj soketinde "nem algılandı" uyarısı ya da hiç şarj almama görülür. Ahize veya hoparlörde boğuk ses, Face ID ve kamera arızaları da sık gelir. Ekranda lekeler, yanıp sönen görüntü ya da dokunmatik kaybı olabilir. Bazı telefonlar ise birkaç gün sonra kendiliğinden kapanmaya başlar.
iPhone'larda sıvının Face ID ve kamera modüllerine etkisi iPhone tamiri sayfamızda, Android modeller telefon tamiri sayfamızda ayrıca anlatılıyor.
Veriler Önce Gelirse
Cihaz sıvıdan sonra hiç açılmıyorsa ve öncelik fotoğraflar, mesajlar ya da iş dosyalarıysa, onarım planı buna göre kurulur. Önce kartı, cihaz bir kez güvenle açılabilecek kadar onarıp verileri alıyor, sonra kalıcı onarıma geçiyoruz. Bu süreç veri kurtarma sayfamızda anlatılıyor.
Sıvı Hasarında Fiyatı Ne Belirler?
İlk inceleme ve hasar tespiti ücretsizdir ve aynı gün yapılır, çünkü sıvı temizliği önceliklidir. Temizlik ve onarım giriş seviyesi laptopta 2.500 TL'den, ince premium ve oyun laptopunda 3.000 TL'den başlar ve 1-5 iş günü sürer. Telefon ve tablette başlangıç ücreti Android'de 1.500 TL, iPhone'da 2.500 TL'dir ve kesin ücreti tespitten sonra yazılı olarak bildiriyoruz. Sıvı klavyeyi de bozduysa klavye değişiminin ücretini modele göre tespitten sonra söylüyoruz ve süre parça temin süresine bağlıdır.
Sıvı hasarında korozyon, ilk incelemede görünmeyen bir bölgede daha sonra ortaya çıkabilir. Bu ihtimali işe başlamadan konuşuyoruz. Garanti kapsamını da teslimde yazılı olarak veriyoruz.