MacBook Tamiri ile Logic Board, USB-C Şarj Hattı ve Görüntü Devresinde Chip Seviyesi Onarım
MacBook Tamiri ve Logic Board Onarım Merkezi
Güç almayan ya da şarj olmayan bir MacBook'un sorunu çoğu zaman logic board'un tamamında değil, USB-C girişindeki bir denetleyicide, kısa devre yapmış tek bir kondansatörde ya da oksitlenmiş bir konnektördedir. MacBook anakart tamiri komponent seviyesinde çalışır. Arızalı parça, logic board'un çok katmanlı PCB'si üzerinde voltaj ölçümü ve sinyal takibiyle bulunur ve yalnızca o değiştirilir. Kartın ya da ekranın komple değişmesine çoğu zaman gerek kalmaz.
MacBook tamiri için MacBook Air, MacBook Pro ve Pro/Max çipli MacBook Pro modellerinde, Intel ve Apple Silicon ayrımı yapmadan çalışıyoruz. Arıza tespiti ücretsizdir ve ölçüm sonucu size iletilmeden cihaza işlem yapılmaz.
Önce Modeli Tanıyalım
MacBook'ların alt kasasında, yasal ibarelerin arasında küçük harflerle "A" ile başlayan bir model numarası yazar. Bu numara hangi logic board'la, hangi şarj girişiyle ve hangi arıza geçmişiyle karşı karşıya olduğumuzu söyler. Apple menüsündeki "Bu Mac Hakkında" penceresi de çipi ve yılı gösterir.
Intel dönemindeki 2016 ve 2017 yapımı 13 inç MacBook Pro'lar A1706 ve A1708 numaralarını taşır ve USB-C ile şarj olur. Bu modellerde ekran flex kablosu, PPBUS hattı ve kelebek klavye en sık konulardır. 2016 ile 2019 arasında üretilen MacBook Pro 15 inç modeller ve 2019 yapımı 16 inç model A1707, A1990 ve A2141 numaralarıyla gelir. Onlarda da şarj USB-C'den girer ve USB-C denetleyicisi, ısı ve arka aydınlatma öne çıkar.
Apple Silicon'a geçişle gelen MacBook Air M1 (2020) A2337 numaralıdır, USB-C ile şarj olur ve bize çoğunlukla sıvı teması, USB-C denetleyicisi ve kırılan panelle gelir. A2338 numaralı 13 inç MacBook Pro M1 ve M2'de USB-C denetleyicisi (CD3217) ve Touch Bar sorunları görülür. MacBook Air M2'nin 13 inç (A2681) ve 15 inç (A2941) modellerinde MagSafe 3 ve USB-C birlikte bulunur, MagSafe girişi ve sıvı teması en sık şikâyetlerdir. MacBook Air M3'ün 13 ve 15 inç modelleri A3113 ve A3114, MacBook Air M4'ünkiler ise A3240 ve A3241 numaralıdır. M3'te sıvı teması ve klavye altı oksidasyon öne çıkar, bir sonraki nesilde ise şarj hattı ve sıvı teması daha sık gelir.
Pro tarafında M1 Pro/Max işlemcili MacBook Pro 14 inç ve 16 inç modeller A2442 ve A2485 numaralarını taşır ve sıvı teması ile güç hattı kısa devresiyle gelir. M2 Pro/Max modelleri A2779 ve A2780'dir ve MagSafe ile USB-C devresi bu nesilde daha sık arızalanır. M3 ve M4 ailesindeki 14 inç ve M3 ile M4 Pro/Max'li 16 inç modellerde, MacBook Air ve MacBook Pro M5 modellerinde ve A18 Pro çipli MacBook Neo'da doğru numarayı etikette yazan A numarasından okuyoruz. Bu yeni cihazların hepsinde MagSafe 3 ve USB-C vardır, yalnızca MacBook Neo sadece USB-C ile şarj olur. Bu 14 ve 16 inç Pro'larda görüntü devresi ve sıvı teması, MacBook Neo'da ise şarj ve veri portları öne çıkar. M5 yeni bir nesil olduğu için parça temini modele göre değişir.
Logic board'un kendisi de 820 ile başlayan bir kart numarası taşır. M1 Air'de bu numara 820-02016, 13 inç M1 MacBook Pro'da 820-02020'dir. Şemayı ve kart üzerindeki parça yerleşimini bu numara belirler.
Güç Almayan MacBook'ta Ölçüm Nereden Başlar?
MacBook açılmıyor ya da güç almıyorsa ilk ölçümü adaptörle cihaz arasına taktığımız bir USB-C ölçüm aletiyle yapıyoruz. Aletin gösterdiği voltaj ve akım, arızanın hangi aşamada olduğunu çoğu zaman tek bakışta ortaya koyar.
Ölçer 5 V ve 0 A gösteriyorsa adaptörle cihaz arasındaki güç anlaşması hiç başlamamıştır. Bu durumda USB-C port, CC hatları ve USB-C denetleyicisine (kontrolcüsüne) bakıyoruz, Intel kartlarda ana güç hattında (PPBUS) kısa devreyi ve SMC beslemesini de kontrol ediyoruz. Değer 5 V'ta kalıp 20 V'a çıkmıyorsa anlaşma yarıda kesiliyordur ve USB-PD denetleyicisi ile VBUS hattındaki anahtar MOSFET'ler ölçülür.
Ölçer 20 V'a çıkıyor ama cihaz yine de açılmıyorsa güç karta girmiş, sonraki aşamada kaybolmuştur. Bu durumda PPBUS ana güç hattı, SMC beslemesi ve kısa devre yapan kondansatör aranır. Cihaz yalnızca bir porttan şarj oluyorsa diğer portun kendi devresi arızalıdır ve o porta ait USB-C denetleyicisi ile ESD koruma elemanları incelenir.
Intel işlemcili modellerde (A1706, A1708, A1990 gibi) karttaki ana güç hattının adı PPBUS_G3H'dir ve yaklaşık 12,5 V taşır. Bu hat toprağa kısa devre yaptığında cihaz hiç tepki vermez. En sık neden hatta bağlı seramik ya da tantal bir kondansatördür ve termal kamera ile düşük voltajlı enjeksiyonla bulunup değiştirilir. Kısa devre işlemcinin kendisindeyse kart ekonomik olarak onarılamaz ve bunu ölçüm sonucuyla birlikte söylüyoruz.
USB-C devresinde her portun kendi denetleyicisi vardır. Intel dönemindeki kartlarda CD3215, M1 kartlarda CD3217 olarak bilinen bu entegreler adaptörle güç anlaşmasını yürütür. Sıvı, darbe ya da kalitesiz bir şarj aleti bu entegreyi bozduğunda port fiziksel olarak sağlam görünse de 5 V'ta kalır. Entegre mikroskop altında değiştirilir. Bazı kartlarda ona eşlik eden yonganın da yeniden programlanması gerekir.
Adaptör, kablo ve soket de zincirin parçasıdır. Arızayı karta yüklemeden önce orijinal adaptörü ve kabloyu başka bir cihazda deniyor, MagSafe 3 olan modellerde iki girişi ayrı ayrı test ediyoruz. Soketten karta uzanan hattın tamamı şarj entegresi tamiri sayfamızda ayrıca anlatılıyor.
Sıvı Teması ve Oksidasyon
MacBook sıvı teması sonrasında ortaya çıkan hasar ilk anda belirti vermeyebilir. Klavyeye dökülen çay ya da kahve, klavye altındaki ince katmanlardan geçip logic board'a ulaşır. Kart birkaç gün çalışmaya devam edip sonra aniden kapanabilir. Şekerli ve asitli içecekler, iletken ve yapışkan kalıntı bıraktıkları için sudan çok daha hızlı oksitlenmeye yol açar.
Yapılacak ilk şey cihazı kapatmak ve şarjdan çıkarmaktır. Kurutmak için ısı kaynağı kullanmayın, cihazı açıp denemeyin. Atölyede logic board enerji verilmeden sökülür, konnektörler ayrılır ve kart ultrasonik banyoda temizlenir. Korozyonlu komponentler, kopan pad'ler ve bağlantı yolları mikro lehimle onarılır. Ardından besleme hatları tek tek ölçülerek kart yeniden çalıştırılır. Genel süreç sıvı teması tamiri sayfamızda anlatılıyor.
Burada verinin durumu da önemlidir. T2 çipli ve Apple Silicon MacBook'larda depolama karta lehimlidir ve FileVault kapalı olsa bile her zaman şifrelidir. Anahtar, T2 çipine ya da Apple Silicon çipinin içindeki Secure Enclave'e bağlıdır. Bu yüzden verilere ulaşmanın tek yolu, kartı onarıp cihazı kendi çipleriyle bir kez daha açmaktır. Depolama yongalarını söküp başka bir kartta okumak işe yaramaz.
Görüntü Vermiyor ya da Siyah Ekran Kalıyorsa
Görüntü şikâyetini üç parçaya ayırıyoruz. Bunlar logic board üzerindeki görüntü ve arka aydınlatma devresi, ekrana giden eDP kablosu ve panelin kendisidir. Ekranda çok hafif bir görüntü varsa ve ancak el feneriyle seçilebiliyorsa sorun çoğunlukla arka aydınlatmadadır. Kartta bu devreyi besleyen bobin, sigorta ya da sürücü entegresi ölçülür. Harici monitörde görüntü varsa grafik tarafı sağlamdır ve arama kablo ile panel tarafında sürer.
2016 ve 2017 yapımı 13 inç MacBook Pro'larda ekran açıldıkça bükülen ince flex kablolar zamanla aşınır. İlk belirti, ekranın alt kenarında sahne ışığı gibi parlak bölgeler ve belli bir açıdan sonra kararan ekrandır. Bu sorun kullanıcılar arasında Flexgate adıyla bilinir. Apple bu sorun için 13 inç 2016 modellerini kapsayan bir arka aydınlatma servis programı açmış, 2018 modellerinde kabloyu biraz uzatmıştı ve program artık sona erdi. Bu cihazlarda panel değişimi yerine kablo ve arka aydınlatma devresi onarımı çoğu zaman mümkündür.
Panelin arkasındaki T-CON kartı ya da panel içindeki devre arızalandığında ise MacBook ekran değişimi gerekir. Kırık panelde de logic board'u ayrıca ölçüyoruz, çünkü darbe bazen kartta da hasar bırakır. Menteşesi gevşeyen ya da kasası ezilen cihazlarda ekran kablosunun geçtiği bölge de kontrol edilir.
Klavye, Trackpad, Touch Bar ve Touch ID
2015 ile 2019 arasındaki 12 inç MacBook, 2018 ve 2019 MacBook Air ve 16 inç dışındaki 2016-2019 MacBook Pro'larda kullanılan ince kelebek mekanizmalı klavyeler, tekrarlayan ya da basılmayan tuşlarla bilinir. Apple'ın bu klavyeler için yürüttüğü servis programı Kasım 2024'te sona erdi. Bu cihazlarda MacBook klavye değişimi üst kasa ile birlikte yapılır. Sıvı görmüş klavyelerde önce klavye altındaki flex bağlantı ve konnektör temizlenir.
Trackpad tıklamıyorsa ya da imleç kendi kendine hareket ediyorsa önce bataryaya bakıyoruz, çünkü şişen batarya trackpad'i alttan iter. Touch Bar'lı modellerde Touch Bar'ın kararması çoğunlukla flex kablo ya da besleme hattından gelir. Touch ID sensörü T1 ya da T2 çipine veya Apple Silicon çipindeki Secure Enclave'e eşlenmiştir. Başka bir cihazdan alınan sensör Apple'ın eşleştirme işlemi yapılmadan çalışmaz. Bu yüzden Touch ID arızalarında önce kablo ve bağlantı onarılır.
Aşırı Isınıyor, Kapanıyor ya da Yavaşlıyorsa
Intel işlemcili MacBook Pro'larda fan ve soğutucudaki (heatsink) toz, kurumuş termal macun ve yıpranan termal pad'ler işlemciyi hız düşürmeye zorlar. Sonuç yavaşlama, yüksek fan sesi ve yük altında kapanmadır. Soğutma sistemi temizlenir, termal yüzeyler yenilenir. Apple Silicon MacBook Air'lerde fan yoktur. Bu cihazlarda ısınmayla gelen kapanma çoğunlukla bir besleme hattındaki kaçaktan ya da sıvı sonrası oksitlenmeden kaynaklanır ve kart üzerinde ölçülür.
MacBook Bataryasında Şişme ve Geri Çağırmalar
Batarya yüzdesi hızla düşüyorsa, cihaz belirli bir yüzdede kapanıyorsa ya da trackpad yükseldiyse batarya ölçülür. Şişmiş batarya bir güvenlik riskidir, cihazı şarja takmadan getirin. 2015 model 15 inç MacBook Pro'larda Apple'ın aşırı ısınma riski nedeniyle başlattığı bir batarya geri çağırma programı vardı. 2016 ve 2017 yapımı Touch Bar'sız 13 inç modellerde de şişme için açılmış bir değişim programı bulunuyordu. Batarya değişimi karta dokunmadan yapılır, şarj olmayan bir cihazda ise önce şarj hattı ölçülür.
Yazılım, DFU ve Etkinleştirme Kilidi
Apple Silicon ve T2 çipli Mac'lerde firmware bozulduğunda cihaz ikinci bir Mac'e USB-C ile bağlanıp DFU modunda canlandırılabilir. Canlandırma (revive) firmware'i yeniden yükler ve verileri silmez. Geri yükleme (restore) ise diski siler ve yalnızca canlandırma sonuç vermezse denenir. Bu adımı her zaman veriden önce konuşuyoruz.
Etkinleştirme kilidi açık bir Mac'te kilidi yalnızca sahibi Apple Hesabıyla (eski adıyla Apple Kimliği) ya da Apple, satın alma belgesiyle kaldırabilir. Etkinleştirme kilidi atlatma işlemi yapmıyoruz. Firmware şifresinde ise cihazın size ait olduğunu gösteren fatura olmadan işlem yapılmaz. Format ya da disk işlemi gerektiğinde önce size danışıyoruz ve veri önceliğiniz varsa veri kurtarma seçeneğini birlikte değerlendiriyoruz.
Air ve Pro İçin Fiyat Aralıkları
MacBook'larda arıza tespiti ücretsizdir ve ölçüm sonucu 1-3 iş gününde hazır olur. USB-C port değişimi MacBook Air'de 3.500 TL ile 6.000 TL, MacBook Pro 13, 14 ve 16 inçte 4.000 TL ile 7.000 TL arasındadır ve 2-4 iş gününde biter. Port sağlam ama arıza içerideyse USB-C kontrolcüsü ve şarj devresi onarımı Air'de 4.500 TL ile 8.500 TL, Pro'da 5.000 TL ile 10.000 TL arasında tutar ve 3-7 iş günü sürer.
Kısa devre ve SMD komponent kaynaklı logic board onarımı Air'de 4.500 TL'den, Pro'da 6.000 TL'den başlar ve aynı sürede tamamlanır. Sıvı teması temizliği ve logic board onarımı Air'de 5.000 TL'den, Pro'da 6.500 TL'den başlar ve korozyonun yayıldığı alana göre 3-10 iş günü sürer. Arka aydınlatma devresi ve ekran kablosu onarımı Air'de 4.000 TL ile 7.500 TL, Pro'da 4.500 TL ile 8.500 TL arasındadır ve 2-5 iş günü alır.
Intel işlemcili MacBook Pro'larda fan ve termal bakım 2.500 TL ile 4.500 TL arasında tutar ve 1-2 iş gününde biter. Intel Air'de ücret tespitten sonra belirlenir, M serisi Air'de ise fan yoktur. Batarya ve ekran değişiminin ücretini modele göre tespitten sonra bildiriyoruz ve süre parça temin süresine bağlıdır.
Kesin fiyat, arızalı bölge ölçüldükten sonra yazılı olarak iletilir. Tamir gerçekleştirilemezse onarım ücreti alınmaz.