Şarj Olmuyor mu? Soketten Bataryaya Şarj Entegresi Tamiri
Laptop ve Telefonda Soket Değişimi ve Şarj Entegresi Tamiri
"Şarj olmuyor" şikâyeti laptopta da, telefonda da, tablette de aynı zincirden çıkar. Bu zincir adaptör, kablo, soket, koruma ve güç anlaşması devresi, şarj entegresi ve bataryadan oluşur. Zincirin herhangi bir halkası koptuğunda sonuç aynıdır, ama çözüm tamamen farklıdır. Soket değişimi yeterliyken entegre değiştirmek gereksiz masraftır, entegre arızalıyken soket değiştirmek ise sorunu çözmez. Bu yüzden şarj entegresi tamirinden önce hangi halkanın koptuğunu ölçüyoruz. Arıza tespiti ücretsizdir.
Adaptörden Bataryaya Altı Halka
İlk halka adaptör ve kablodur. Adaptör başka bir cihazı da şarj etmiyorsa çıkış voltajını ve yük altındaki akımı ölçüyoruz. Sorun buradaysa adaptör ya da kablo değişimi yeterli olur. İkinci halka sokettir. Şarjın yalnızca belli bir açıda gelmesi, fişin gevşek oturması ya da "nem algılandı" uyarısı soketi işaret eder. Pinler ve lehimler mikroskopla kontrol edilir, ardından soket temizliği ya da değişimi yapılır.
Üçüncü halka koruma elemanlarıdır. Şarj ışığı hiç yanmıyorsa giriş hattında direnç ve voltaj ölçümü yapılır ve arızalı sigorta, koruma MOSFET'i ya da diyot değiştirilir. Dördüncü halka, USB-C ile şarj olan cihazlardaki güç anlaşması (PD) denetleyicisidir. Cihaz 5 V'ta kalıyorsa, yavaş şarj oluyorsa ya da hiç şarj almıyorsa USB-C ölçüm aletiyle voltaj ve akım takip edilir. Sonuca göre PD denetleyicisi onarımı ya da değişimi yapılır.
Beşinci halka şarj entegresidir. Adaptör takılı olduğu hâlde batarya dolmuyor ve cihaz ısınıyorsa şarj hattı ile batarya hattı ayrı ayrı ölçülür ve gerekiyorsa şarj entegresi değişimi yapılır. Son halka bataryanın kendisidir. Şarj belli bir yüzdede kalıyor ya da çabuk bitiyorsa kapasite ve iç direnç testi yapılır, sonuç kötüyse batarya değişimi önerilir.
Laptopta DC Jack Tamiri ve Kimlik Pini
Yuvarlak uçlu laptop soketleri (DC jack) iki şekilde bağlanır. Bazı modellerde soket doğrudan anakarta lehimlidir ve kablo yıllarca aynı açıdan zorlandığında lehimler çatlar. Bazılarında ise soket karta ayrı bir kabloyla bağlanır ve değişim daha kolaydır. Gevşek soketle uzun süre kullanılan cihazlarda oluşan kıvılcım, soketin arkasındaki giriş devresini de yakar.
HP ve Dell'in yuvarlak uçlu adaptörlerinde ortadaki ince pin, adaptörün gücünü cihaza bildiren bir kimlik sinyali taşır. Pin kırılırsa cihaz adaptörü tanımaz ve "adaptör tanınmadı" uyarısı verir. Lenovo Legion'ların dikdörtgen slim tip uçlarında da ortadaki algılama pini aynı görevi görür.
En sık gördüğümüz soket arızaları markaya göre değişir. Toshiba Satellite modellerinde anakarta lehimli soketin lehimleri çatlar. Acer Nitro ve Monster Abra modellerinde kablolu DC soket ve soketin arkasındaki giriş elemanları öne çıkar. HP ve Dell tarafında sorun çoğunlukla adaptör kimlik pini ve algılama hattındad ır. Lenovo Legion serisinde ise arıza en çok 170 W ile 330 W arasında güç taşıyan slim tip girişte görülür.
Laptopta USB-C ve Power Delivery
USB-C ile şarj olan laptoplarda adaptör ve cihaz önce ne kadar güç aktarılacağına birlikte karar verir. Bu anlaşmayı anakarttaki PD denetleyicisi yönetir. Denetleyici arızalandığında port sağlam görünse de cihaz 5 V'ta kalır, yavaş şarj olur ya da hiç şarj almaz. Aynı port şarjla birlikte veri ve görüntü de taşıdığı için bazen üç işlev birden kaybolur.
USB-C PD entegre tamirinde önce farklı bir PD adaptörü ve kabloyla test yapılır, ardından port lehimleri ve PD denetleyicisinin çevresi ölçülür. ThinkPad ve ThinkBook, Huawei MateBook ve Dell Latitude'larda bu arıza sık görülür. Latitude serisinde dock ve dock kablosu da ayrıca kontrol edilir.
Telefonda Lightning, USB-C ve Şarj Entegresi
Telefon şarj arızalarının önemli bir kısmı elektronik değil, mekaniktir. Soketin içine sıkışan cep tozu fişin tam oturmasını engeller. Bu yüzden telefonda ilk iş, soketi mikroskop altında temizlemektir.
iPhone 5'ten iPhone 14'e kadar Lightning, iPhone 15 ile birlikte USB-C kullanılır. Soket temiz ve sağlam olduğu hâlde "aksesuar desteklenmiyor" uyarısı çıkıyorsa ya da telefon hiç tepki vermiyorsa sorun çoğu zaman USB ve şarj kontrol entegresindedir. Kesin yeri ölçüm gösterir. Bu entegre eski iPhone'larda Tristar, yenilerinde Hydra olarak bilinir. Telefon şarj entegresi değişimi anakart üzerinde, mikroskop altında yapılır.
Android telefonların çoğunda USB-C soketi ayrı bir alt kart (şarj bordu) üzerindedir ve bu kart komple değişir. Bazı modellerde ise soket anakarta lehimlidir ve mikro lehimle değiştirilir. Samsung'larda kuru bir portta da sürekli "nem algılandı" uyarısı çıkıyorsa port ya da port kartı değişmelidir. Hızlı şarjın çalışmaması çoğu zaman kablodan ya da adaptörden kaynaklanır ve şarj entegresine ancak bunlar elendikten sonra bakılır.
Arıza Sanılan Pil Koruma Ayarları
Bazı şikâyetler aslında arıza değil, bir ayarın sonucudur. Laptop şarjı %60 ya da %80'de duruyorsa birçok üreticinin pil koruma modu şarjı bilinçli olarak sınırlıyor olabilir. Lenovo Vantage'daki pil koruma modu bunun en bilinen örneğidir.
iPhone %80'de şarjı durduruyorsa yeni iPhone'lardaki şarj sınırı ve optimize şarj (Optimize Edilmiş Pil Şarjı) ayarları devrededir. Bu ayarlar Ayarlar menüsündeki Pil bölümünden kontrol edilir. Laptop USB-C telefon şarj aletiyle şarj olmuyorsa sebep çoğunlukla adaptörün gücüdür. Telefon adaptörleri genellikle düşük güçlüdür, bu yüzden laptop yavaş şarj uyarısı verir ya da hiç şarj almaz.
Soket, Port ve Entegre Fiyatları
Laptopta DC jack değişimi yaklaşık 1.200 TL ile 3.000 TL, slim tip soket değişimi 1.800 TL ile 4.000 TL, USB-C port değişimi ise 1.500 TL ile 3.800 TL arasında tutar. Bu üç iş de 1-2 iş gününde teslim edilir. Arıza portun arkasına geçmişse laptop PD denetleyicisi ve şarj entegresi onarımı 3.000 TL ile 8.000 TL arasındadır. Üst segment oyun laptoplarında giriş devresi onarımı 4.000 TL ile 9.500 TL arasında tutar ve bu onarımlar 3-7 iş günü sürer.
Telefonda soket temizliği, soket ve şarj bordu değişimi Android'de 800 TL'den, iPhone'da 1.500 TL'den başlar. Telefon şarj entegresi değişimi Android'de 1.500 TL'den, iPhone'da (Tristar/Hydra) 2.500 TL'den başlar. Telefon işlerinin kesin ücreti ve süresi modele göre ölçümden sonra netleşir.
Soketin arkasındaki giriş devresi de zarar gördüyse onarım anakart kısa devre onarımı kapsamına girer ve süre uzar. Garantinin neyi kapsadığı, teslimde size verilen belgede yazar.